Podział majątku

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa, która obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania związku. Dotyczy to zarówno przedmiotów nabytych przez oboje małżonków, jak i przez jednego z nich. Przedmioty, które nie są objęte wspólnością majątkową, należą do majątku osobistego małżonków. W przypadku rozwodu konieczny jest podział majątku, który polega na wyjściu ze współwłasności. Wyjątkiem jest umowa majątkowa małżeńska (intercyza), która całkowicie wyłącza wspólność ustawową. W takiej sytuacji majątek wspólny nie istnieje, dlatego podział majątku po rozwodzie nie jest konieczny.

Jak ustalić podział majątku?

Ustalenie wartości majątku podlegającego podziałowi należy do zadań sądu. Skład majątku ustala się na podstawie stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, a jego wartość ustalana jest na podstawie cen rynkowych obowiązujących w dniu podziału. Sąd ma pełną swobodę w ustalaniu składu majątku wspólnego, dlatego podejmuje decyzję niezależnie od stanowisk stron. Jeśli małżonkowie nie zgadzają się w kwestii wartości majątku, sąd może powołać biegłego.

Istnieje również umowny podział majątku wspólnego, który polega na zawarciu umowy między małżonkami. Taka umowa może być zawarta w dowolnej formie, chyba że w składzie majątku wspólnego znajduje się nieruchomość – w takiej sytuacji wymagany jest akt notarialny. Umowny podział majątku jest możliwy wyłącznie wtedy, gdy małżonkowie zgadzają się ze sobą w kwestii podziału poszczególnych elementów majątku. W innym razie konieczny jest sądowy podział majątku.

Komu przysługuje majątek po rozwodzie?

Podział majątku wspólnego w sądzie może skutkować rozdzieleniem majątku na dwie równe części lub ustaleniem nierównych udziałów małżonków we wspólnym majątku. Sąd może również wyliczyć wydatki poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty oraz z majątku osobistego na majątek wspólny.

Ważną kwestią jest podział mieszkania po rozwodzie. Jeśli należy ono do majątku wspólnego, możliwe jest podjęcie następujących kroków:

• Ugoda – w tej sytuacji małżonkowie samodzielnie ustalają podział mieszkania. Lokum można podzielić na dwa mniejsze (fizyczny podział mieszkania), sprzedać i podzielić pieniądze lub przyznać je jednemu z małżonków. Jeśli małżonkowie zdecydują się na to ostatnie rozwiązanie, strona, która zostaje w mieszkaniu, będzie musiała spłacić stronę rezygnującą z lokum.
• Wspólne mieszkanie po rozwodzie – jeśli małżonkowie nie chcą iść na ugodę i żadne z nich nie zamierza się wyprowadzać, sąd może podjąć decyzję o wspólnym użytkowaniu lokalu. Taka decyzja wymaga ustalenia określonych zasad, np. ustanowienia pomieszczeń wspólnych i osobistych.
• Eksmisja jednego z małżonków – sąd może podjąć decyzję o eksmisji jednego małżonka na wniosek drugiego. Taki wyrok zapada zwykle w sytuacjach, gdy występuje zagrożenie dla zdrowia i życia domowników (np. agresja, przemoc, nałogi). Nie ma jednak możliwości eksmitowania osoby, która jest w posiadaniu mieszkania (majątek osobisty).

Kiedy można się domagać podziału majątku?

Wniosek o podział majątku można złożyć w wielu przypadkach. Najczęściej ma to miejsce w następujących sytuacjach:

• po orzeczeniu rozwodu lub separacji,
• po unieważnieniu małżeństwa,
• po śmierci małżonka,
• po ogłoszeniu upadłości jednego z małżonka,
• po ustanowieniu rozdzielności majątkowej przez sąd,
• na podstawie uzyskania orzeczenia ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków.

Co podlega podziałowi majątku?

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego do majątku wspólnego należą w szczególności:

• przedmioty majątkowe przynoszące dochód, w tym wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności oraz dochody z majątku wspólnego i osobistego małżonków,
• środki z rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego, małżonków,
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Majątek wspólny może także obejmować przedmioty zwykłego urządzenia domowego (standardowe wyposażenie mieszkania), akcje, udziały w spółce, hipotekę, użytkowanie wieczyste, służebność i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Biorąc pod uwagę różnorodność elementów wchodzących w skład majątku wspólnego, podział majątku jest zagadnieniem bardzo skomplikowanym. Jeśli małżonkowie nie potrafią dojść do porozumienia, pozostaje podział majątku na drodze sądowej.

Czym jest rozdzielność majątkowa?

W każdej chwili trwania małżeństwa (nie tylko po rozwodzie) można wprowadzić rozdzielność majątkową, która umożliwia ograniczenie lub wyłączenie wspólności majątkowej. Rozdzielność majątkowa ustanawia, że każde z małżonków jest wyłącznym właścicielem przedmiotów majątkowych nabytych przed i w trakcie trwania związku małżeńskiego. Aby ustanowić rozdzielność w małżeństwie, należy podpisać umowę w formie aktu notarialnego (intercyzę) lub skierować sprawę do sądu. W przypadku rozdzielności majątkowej majątek wspólny nie istnieje, co oznacza, że podział majątku przez sąd nie jest wymagany, a wszystkie ustalenia zawarte zostają w umowie majątkowej małżeńskiej.

Na czym polega pomoc adwokata?

W trakcie trwania małżeństwa, a także po rozwodzie możliwy jest podział majątku. Bydgoszcz to obszar działania naszej Kancelarii Adwokackiej, która specjalizuje się w prawie rodzinnym, w tym w sprawach rozwodowych, alimentacyjnych i o podział majątku. Doświadczony adwokat rodzinny przedstawi Klientowi wszystkie dostępne opcje oraz pomoże podjąć najlepszą możliwą decyzję, sporządzić wnioski i zebrać dokumentację.

Najczęściej zadawane pytania

Odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące podziału majątku

Co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?

+

Do majątku wspólnego zalicza się wszystko, co małżonkowie nabyli w trakcie trwania małżeństwa: wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności, oszczędności na rachunkach bankowych, nieruchomości, pojazdy, akcje i udziały w spółkach, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także środki zgromadzone w OFE i na subkoncie ZUS. Majątek nabyty przed ślubem, otrzymany w drodze dziedziczenia lub darowizny, co do zasady pozostaje majątkiem osobistym każdego z małżonków.

Jak przebiega sądowy podział majątku?

+

Sądowy podział majątku wszczyna się wnioskiem złożonym do sądu rejonowego. Sąd ustala skład majątku na dzień ustania wspólności majątkowej i jego wartość według cen rynkowych z dnia podziału. Co do zasady majątek dzielony jest po połowie, jednak sąd może ustalić nierówne udziały, jeśli jeden z małżonków w większym stopniu przyczynił się do jego powstania. W sprawach spornych sąd może powołać biegłego do wyceny składników majątku.

Kiedy możliwy jest umowny podział majątku?

+

Umowny podział majątku jest możliwy, gdy oboje małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału wszystkich składników. Umowę można zawrzeć w zwykłej formie pisemnej – chyba że w skład majątku wchodzi nieruchomość, wówczas konieczny jest akt notarialny. Umowny podział majątku jest szybszy i tańszy niż droga sądowa i pozwala uniknąć stresu związanego z postępowaniem sądowym.

Ile trwa sprawa o podział majątku?

+

Czas trwania sprawy o podział majątku jest bardzo zróżnicowany. Proste sprawy, gdzie strony są zgodne co do wartości składników, mogą zakończyć się w kilka miesięcy. Sprawy sporne – szczególnie gdy w skład majątku wchodzą nieruchomości, udziały w firmach lub gdy konieczna jest wycena przez biegłego – mogą trwać od roku do kilku lat. Kluczowe znaczenie ma zakres spornych kwestii między małżonkami.

Co z mieszkaniem po rozwodzie, jeśli oboje chcą w nim zostać?

+

Gdy oboje małżonkowie chcą pozostać w mieszkaniu wchodzącym do majątku wspólnego, sąd może: przyznać mieszkanie jednemu z nich i zobowiązać go do spłaty drugiego, orzec sprzedaż mieszkania i podział środków, lub w wyjątkowych sytuacjach ustanowić zasady wspólnego korzystania z lokalu. Sąd może też orzec eksmisję małżonka, który swoim zachowaniem (przemoc, nałogi) zagraża zdrowiu lub życiu pozostałych domowników.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata przy podziale majątku?

+

Podział majątku to jedno z najtrudniejszych zagadnień prawa rodzinnego ze względu na różnorodność składników majątkowych i możliwość nakładów z majątku osobistego na wspólny. Adwokat pomoże prawidłowo ustalić skład i wartość majątku, zgłosić nakłady i wydatki, wybrać optymalny sposób podziału (umowny lub sądowy), sporządzić wniosek i dokumentację oraz reprezentuje klienta w postępowaniu sądowym, dbając o jego interes majątkowy na każdym etapie.