
Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli zarzucane przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, sprawca nie był dotąd karany za przestępstwo umyślne, a wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Oskarżony nie zostaje wówczas skazany, lecz przechodzi okres próby, który trwa od roku do 3 lat. Sprawdź, na czym polega ta instytucja i jakie niesie konsekwencje.
Warunki warunkowego umorzenia
Warunkowe umorzenie postępowania reguluje art. 66 Kodeksu karnego. Jest to instytucja przeznaczona dla sprawców, którzy weszli w konflikt z prawem incydentalnie. Aby sąd mógł ją zastosować, muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:
- wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne;
- okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;
- sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne;
- zagrożenie karą za zarzucany czyn nie przekracza 5 lat pozbawienia wolności;
- postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie on przestrzegał porządku prawnego.
Sąd ocenia wszystkie przesłanki łącznie – brak którejkolwiek z nich wyklucza zastosowanie tej instytucji.
Warunkowe umorzenie a kara w zawieszeniu
Obie instytucje bywają mylone, ponieważ łączy je okres próby. Różnica jest jednak zasadnicza – warunkowe umorzenie nie stanowi skazania, natomiast kara w zawieszeniu wynika z wyroku skazującego.
| Cecha | Warunkowe umorzenie | Kara w zawieszeniu |
|---|---|---|
| Charakter wyroku | brak skazania | wyrok skazujący |
| Status osoby | niekarana | karana |
| Kara | nie zostaje wymierzona | wymierzona, jej wykonanie wstrzymano |
| Okres próby | od roku do 3 lat | zasadniczo od roku do 3 lat; w przypadkach określonych w art. 70 § 2 KK – od 2 do 5 lat |
Dla oskarżonego korzystniejsze jest warunkowe umorzenie, ponieważ pozwala zachować status osoby niekaranej, co ma znaczenie m.in. w zawodach wymagających niekaralności.
Okres próby i obowiązki
Okres próby biegnie od uprawomocnienia się wyroku i trwa od roku do 3 lat. W przypadku wyrządzenia szkody sąd nakłada obowiązek jej naprawienia w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę. Sąd może ponadto oddać sprawcę pod dozór kuratora oraz nałożyć inne obowiązki, m.in.:
- świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;
- przeproszenie pokrzywdzonego;
- powstrzymanie się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających;
- zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym lub zbliżania się do niego;
- zakaz prowadzenia pojazdów na okres do 2 lat.
Jeżeli sprawca w okresie próby popełni przestępstwo umyślne, za które zostanie prawomocnie skazany, sąd obligatoryjnie podejmie umorzone postępowanie. Rażące naruszenie porządku prawnego lub uchylanie się od obowiązków może natomiast skutkować podjęciem fakultatywnym.
Rozważasz złożenie wniosku o warunkowe umorzenie postępowania w swojej sprawie? Adwokat oceni, czy spełniasz przesłanki, i przygotuje odpowiednie pismo. Sprawdź, jak wygląda pomoc naszej kancelarii w sprawach z zakresu prawa karnego.
FAQ
Czy po warunkowym umorzeniu jestem niekarany?
+Tak. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym, dlatego zachowujesz status osoby niekaranej i możesz złożyć takie oświadczenie np. pracodawcy. Informacja o warunkowym umorzeniu figuruje jednak w Krajowym Rejestrze Karnym do upływu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
Czy sąd może orzec grzywnę?
+Nie. Grzywna jest karą, a przy warunkowym umorzeniu sąd kary nie wymierza. Może natomiast nałożyć świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Kiedy sąd podejmie postępowanie?
+Obligatoryjnie – gdy w okresie próby popełnisz przestępstwo umyślne, za które zostaniesz prawomocnie skazany. Fakultatywnie – gdy rażąco naruszasz porządek prawny, uchylasz się od dozoru lub nałożonych obowiązków. Podjęcie postępowania nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
Czy warunkowe umorzenie jest możliwe przy jeździe po alkoholu?
+Tak, choć sądy stosują je ostrożnie. Przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3, mieści się więc w ustawowej granicy. Przy nieznacznym przekroczeniu progu nietrzeźwości i nienagannej dotychczasowej postawie kierowcy warunkowe umorzenie pozostaje możliwe. Co istotne, sąd może wówczas orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres krótszy niż przy skazaniu – maksymalnie 2 lata – albo w ogóle od tego środka odstąpić.
Kto składa wniosek?
+Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania może złożyć prokurator zamiast aktu oskarżenia. Może o nie wnioskować również oskarżony lub jego obrońca, a sąd ma prawo zastosować tę instytucję także z urzędu.